„Kiedy przestajesz się zmieniać, jesteś skończony”, powiedział kiedyś Percy Barnevik, legendarny szwedzki menedżer. Te słowa powinny stać się zawodowym mottem każdego menedżera. Skuteczny coaching jest drogą do realizacji ambicji zawodowych. Dlatego warto przeczytać ten artykuł do końca.

- Rozwój i samodoskonalenie się członków zespołu podstawą siły przedsiębiorstwa

Nieustający proces samodoskonalenia się stanowi podstawę skutecznego zarządzania ludźmi i przedsiębiorstwem. Na temat jak skutecznie zarządzać firmą i zasobami ludzkimi napisano i stworzono wiele systemów oraz programów organizacyjnych. Jednak nawet najlepsze z nich mogą natrafić na skuteczny opór materiału ludzkiego. W różnych kulturach obserwujemy różne podejścia do organizacji przedsiębiorstwa. Bardzo często struktura danej firmy budowana jest na wzór struktur występujących w armii, jako najskuteczniejszej i najbardziej zdyscyplinowanej organizacji na świecie. Taki model wybrali m.in. Japończycy, tworząc system keiretsu, który łączy grupy firm w tzw. „związki rodzinne”, współpracujące ze sobą dla osiągnięcia strategicznych celów, traktujące każdą kampanię gospodarczą jak kampanię wojenną. Niniejszym skuteczność zarządzania danym przedsiębiorstwem uzależniona jest od właściwego funkcjonowania zatrudnianych w nim ludzi. Poczucie bezpieczeństwa, powstającego zjawiska synergii, a także możliwość samorealizacji sprawiają, że ludzie pracują lepiej i wydajniej. Nie można bowiem prowadzić skutecznych działań biznesowych bez uporządkowania spraw wewnętrznych firmy, a co za tym idzie bez wykwalifikowanego i zaangażowanego zespołu. To, co będzie nas wyróżniać spośród konkurencji, to kompetentna kadra pracownicza, potrafiąca budować silne i trwałe relacje z klientami, zarządzana odpowiednio profesjonalnie wyszkoloną i przygotowaną kadrą menedżerską.

- Cooaching jest środkiem do budowania zaangażowanego zespołu

Obecnie firmy angażują duże środki finansowe w organizację szkoleń zewnętrznych. Bardzo często po zakończeniu procesu szkoleniowego, nikt nie rozwija ani nie dopinguje do wykorzystywania nabytych w trakcie szkoleń umiejętności. Takie zadanie wypełnić może lider grupy (menedżer) nieustannie motywując swoich pracowników, a tym samym stając się dla nich coachem. Ponieważ to właśnie on codziennie towarzyszy swoim pracownikom, a znając ich potrzeby zawodowe, jest w stanie rozwijać ich możliwości i zdolności, aby uzmysłowić im ich cele i pomóc je osiągnąć.

Aby stać się mistrzem, najpierw musimy zostać uczniem. Wielu menedżerów żyje w przekonaniu, że ich dotychczas posiadane kompetencje i mozolnie zdobywana na studiach wiedza, wystarczą aby droga kariery, po której będą stąpać, była usłana kwiatami i nie miała zbyt wielu zakrętów. Z czasem, zdobyta pozycja w firmie i uznanie współpracowników dodatkowo umacniają nas w przekonaniu, że ten ugruntowany w nas pogląd jest jedyną właściwą ścieżką do awansu. Jakże wielkie jest zdziwienie i postępująca w nas po nim frustracja, kiedy z czasem widzimy, że obrana przez nas taktyka nie przynosi spodziewanych efektów i że stoimy od dłuższego czasu w miejscu. Odpowiedź na pytanie dlaczego tak się dzieje jest prosta – przestaliśmy się rozwijać. Nie mam tu na myśli jedynie rozwoju kompetencji zawodowych, ale szalenie istotną kwestię zdolności interpersonalnych, o których znaczeniu jakże wielu menedżerów niestety zapomina…

Brak umiejętnego budowania właściwych relacji z pracownikami, przełożonymi, czy klientami jest podstawowym błędem i pierwszym „grzechem głównym”, którym można zaprzepaścić na długie lata szansę awansu. Często menadżerowie wybierają prostszą drogę, nie wymagającą większego wysiłku, przybierając jedynie postawę rozkazującego. O ile w kulturze dalekowschodniej ten sposób posiada pełną akceptację społeczną, o tyle w kulturze demokracji zachodnich system ten spotyka się z dużym oporem i psuje morale w firmie. Na krótkim etapie taki model może przynieść efekty, ale w procesach długofalowych przynosi skutki odwrotne, przyczyniając się tym samym do spadku efektywności pracy przedsiębiorstwa. Dlatego zadaniem lidera w odniesieniu do grupy jest prezentowanie postawy przywódczej i obiektywnej. Natomiast w relacjach z jednostką powinien stać się coachem (przewodnikiem), opiekującym się i planującym indywidualny rozwój każdego pracownika. Podejściem globalnym do grupy i indywidualnym do każdego z osobna, lider tworzy właściwe warunki do skutecznego funkcjonowania jednostki w przedsiębiorstwie, jak również sprawuje kontrolę nad etapem realizacji założonych celów przez pozostałych członków zespołu. Daje również przykład, jak ma postępować jednostka ze swoimi współpracownikami i klientami.

- Aby zrozumieć i właściwe oddziaływać na ludzi, musisz najpierw poznać siebie

Kiedyś miałem przyjemność prowadzić coaching na zamówienie jednej z międzynarodowych sieci spółek handlowych. Jego przedmiotem były relacje międzyludzkie profesjonalnie przygotowanego dyrektora jednego z najdynamiczniej rozwijających się oddziałów w Europie Środkowej. Człowiek ten miał awansować i zostać partnerem w tej sieci, jednakże jego nominacja była przesuwana z miesiąca na miesiąc z powodu problemów relacyjnych ze współpracownikami. Kiedy zobaczyłem miłego, uśmiechniętego człowieka  po 30-tce, który zrobił na mnie bardzo dobre wrażenie, pomyślałem sobie, że przysłano mi na treningi, przez pomyłkę, kogoś innego. Po paru minutach sympatycznej i otwartej rozmowy zrozumiałem z jakimi problemami boryka się mój rozmówca. Był to 100 % profesjonalista, stawiający bardzo wysokie wymagania samemu sobie i oczekujący tego samego od innych. Język którym się posługiwał, jak również cała jego postawa, czyniłaby go idealnym liderem wspominanego już dalekowschodniego typu zarządzania. Umówiliśmy się na następne spotkanie, pod koniec którego udało mi się doprowadzić do zdefiniowania stojących przed nim wyzwań. W oparciu o analizę transakcyjną (autorstwa amerykańskiego psychologa Erica Berne’a) stworzyliśmy wspólnie właściwy, indywidualny profil osobowościowy, umożliwiający skuteczną komunikację oraz budowanie pozytywnych relacji ze współpracownikami.

Zgodnie z teorią Berne’a każdy człowiek funkcjonuje w trzech stanach ego – dziecko (będący elementem emocjonalnym naszej osobowości), rodzic (stanowiący element wyuczony), dorosły (stanowiący element myślowy, wynikający z naszych doświadczeń). Stany te uaktywniają się w odpowiednich sytuacjach i różnym środowisku. Jednak najczęściej uaktywniają się stany dominujące, będące konsekwencją naszej natury, procesów wychowawczych oraz doświadczeń. To właśnie na ich podstawie inni ludzie oraz my sami określamy siebie jako osobę o takich lub innych cechach.

- Twoje zaangażowanie oraz podnoszone umiejętności drogą do sukcesu, czyli przez coaching do awansu

Okazuje się, że aby skutecznie zarządzać ludźmi nie jest konieczne posiadanie umiejętności wrodzonych. Wystarczy umiejętne odgrywanie odpowiednich ról społecznych, dostosowanych do dominant reprezentowanych przez naszych współpracowników. Na tej podstawie zaplanowaliśmy cały proces budowania i odzyskiwania właściwych relacji przez mojego klienta w firmie.

Pierwszym etapem było przeprowadzenie przez mojego klienta obiektywnej samooceny oraz oceny sytuacji wewnątrz firmy. Okazało się, że posiada on autentyczne chęci dążenia do zmian w odbiorze swojej osoby wewnątrz firmy, a to już stanowi połowę sukcesu. Już po dwutygodniowej pracy polepszyły się relacje klienta z zespołem, a na koniec miesiąca wzrost efektywności pracy kierowanego przez niego zespołu został dostrzeżony przez zarząd spółki. Pod koniec drugiego miesiąca mój klient uzyskał upragniony awans, otrzymując przy tym najwyższe oceny. Dlatego warto się zmieniać, a kiedy mamy z tym trudności, pomoc coacha może zapewnić nam upragniony sukces.

- Umiejętny dobór technik stanowi pierwszy etap na drodze Twego rozwoju

Spytacie się Państwo, jak to osiągnąć? Istotnym elementem jest niezależna ocena obserwatora zewnętrznego, właśnie w postaci coacha. Ponieważ wszystkie przypadki różnią się co prawda szczegółami, to jednak istnieje jeden ogólny sposób, ułatwiający budowanie właściwych relacji i atmosfery w zespole. Opierając się na analizie transakcyjnej, aby stworzyć wizerunek idealnego, obiektywnego lidera należy zastosować kompilację roli dorosłego (przywódcy) względem grupy i rodzica opiekuńczego w odniesieniu do jednostki. Właściwie łącząc elementy komunikacji niewerbalnej z elementami komunikacji werbalnej, korzystając z narzędzi wpływu społecznego, jakimi zgodnie z R. B. Cialdinim są:

• zasada wzajemności
• zasada lubienia i sympatii
• zasada zaangażowania i konsekwencji
• zasada społecznego dowodu słuszności
• zasada autorytetu
• zasada niedostępności

jak również narzędzi komunikacji bezpośredniej, takich jak bezpośredniość, umiejętność komunikowania emocji własnych i dostrzeżonych, umiejętność wyrażania oczekiwań, umiejętność dowartościowania innych, auto-dystans oraz wielu innych narzędzi, każdy menedżer jest w stanie stać się idealnym liderem dla grupy oraz coachem dla członków swojego zespołu.

Jak się okazuje sztuka osiągania sukcesów w życiu, do których z całą pewnością zaliczamy awans w strukturach firmy, w dużym stopniu uzależniona jest od umiejętności relacyjnych. Dlatego coaching menedżerski ma za zadanie uświadomienie własnych możliwości w skutecznym oddziaływaniu na środowisko. Jeżeli chcecie Państwo osiągać liczne sukcesy w życiu zawodowym i prywatnym, powinniście rozpocząć ten proces od umiejętnego kreowania własnego wizerunku.

Pamiętaj! Świat biegnie do przodu. Stojąc w miejscu, zostajesz w tyle.

1. Pierwszym i najważniejszym elementem w procesie rozwoju umiejętności

interpersonalnych jest odnalezienie najlepszej drogi. Jest to proces, który w swych założeniach ma przebiegać wewnątrz jednostki (przy współudziale coacha; samookreślenie problemu i chęć dążenia do zmian).

2. Odkryj samego siebie

W oparciu o analizę transakcyjną Erica Berne’a ustal, które stany ego dominują w Tobie najbardziej i w jakich sytuacjach. Następnie naucz się je odgrywać, dostosowując się do sytuacji i rozmówcy, pamiętając przy tym, że najlepszym połączeniem dla skutecznego lidera jest kompilacja „dorosły” w relacjach z zespołem i „rodzic opiekuńczy” z jednostką.

3. Poznaj i naucz się praktycznych zastosowań zachowań asertywnych i sugestywnych – to one pomogą Ci nadawać odpowiedni bieg prowadzonym przez Ciebie dyskusjom i wzmocnią Twój wizerunek w oczach innych.

4. Zachowaj spójność pomiędzy swoją komunikacją niewerbalną i werbalną

Umiejętnie zastosowany przekaz werbalny (np. za pomocą komunikatów bezpośrednich) w połączeniu z komunikacją niewerbalną, będzie dużo efektywniej i efektowniej oddziaływał na osoby z Tobą rozmawiające, dzięki czemu będziesz łatwiej budować relacje z otoczeniem.

5. Bądź liderem, ale też mentorem dla swoich współpracowników

Należy pamiętać, że właściwy wzrost efektywności pracy zespołu nastąpi tylko wówczas, kiedy nie tylko będziemy wymagać, ale też wspierać indywidualny rozwój naszych podwładnych. Dzięki temu osiągniemy podwójny efekt – uznanie w oczach przełożonych i polepszymy wyniki pracy przedsiębiorstwa.

6. Bądź wytrwały i nie spoczywaj na laurach

Jeśli naprawdę chcesz odnosić sukcesy i ambitnie brnąć drogą kariery, pamiętaj, że musisz sam stale się rozwijać i doskonalić swoje zdolności interpersonalne. Na tym polega idea skutecznego coachingu – aby w pewnym momencie wyrobić w sobie umiejętność nieustającego i samodzielnego doskonalenia swych umiejętności.

Tomasz Gutt